 |
|
|
|
Bescherming van vaste planten in de winter
|
|
Wat is winterhard?De meeste vaste planten en heesters zijn zelfs tegen strenge winters bestand. We noemen ze dan ‘winterhard’. Schrik dus niet als het blad van bijvoorbeeld uw mooie Hosta in deze tijd afsterft en zelfs helemaal verdwijnt. De wortels van vaste planten zijn onder de grond aan hun rustperiode begonnen en de plant is zeker niet dood. In het voorjaar wordt alles weer actief en de eerste bladpunten verschijnen in maart en april weer boven de grond: nieuw leven!
In het najaar kunt u de planten in de border het best met rust laten. Hun silhouet kan in de wintermaanden, vooral met rijp, een mooi plaatje opleveren. En de dorre stengels geven bescherming tegen de kou. Winterharde planten kunnen behoorlijk verzwakken als ze voor de winter diep teruggesnoeid worden en al het blad rondom de planten weg geharkt wordt. Ook worden ze kwetsbaarder als ze niet kunnen "afrijpen" (gaan rusten voor de winter). Ga daarom niet te lang door met bemesten, anders blijven de planten doorgroeien.
Twijfelachtig winterhard? Er zijn ook planten die vorstgevoelig zijn. Ze worden in vaktaal ook wel ‘twijfelachtig winterhard’ genoemd. Vorstgevoelige planten zijn onder andere Lavatera, Ceanothus, Afrikaanse lelie (Agapanthus), vijg, passiebloem en jonge exemplaren van pampasgras. Om bij vorst deze planten te beschermen, kunt u afgevallen bladeren verzamelen. Bewaar die bijvoorbeeld in een bladmand, maar zorg dat het droog blijft. Voordat het gaat vriezen, legt u aan de voet van de planten een extra dekentje van een laag bladeren of stro. Om te voorkomen dat de wind het materiaal door de hele tuin blaast, kunt u het afdekken met wat losse takken of een stuk kippengaas.
Wintergroene plantenDe meeste wintergroene planten zijn ook winterhard. Toch zijn er soorten die van een ijzige oostenwind zwaar te lijden kunnen hebben. Voorbeelden zijn de rozemarijn, keukentijm en Hebe soorten. U kunt ze beschermen door groene sparren- of dennentakken kruislings in de grond te steken op de plek waar ze het meeste last hebben van de wind.
Dit geldt ook voor de wintergroene camelia (Camellia). Zet rond deze (vaak kostbare) struik een rietmat als het vriest: als het bij lage temperaturen hard waait, is dat funest voor de planten die ‘s winters boven de grond blijven. In feite drogen ze uit.
Van rotsplanten verwacht je dat ze goed winterhard zijn. Ze groeien immers in hun natuurlijke habitat (hoog) in de bergen. Maar daar worden ze beschermd door een dik pak sneeuw en dat isoleert goed. Het grootste gevaar voor deze planten is dan ook wat "kale vorst" wordt genoemd.
Terracotta bleekpotten zijn een soort Keulse potten, maar dan zonder bodem en met een deksel. Ze worden gebruikt om over uitlopende gewassen te plaatsen die gebleekt moeten worden, zoals rabarber, zeekool, bleekselderij en kardoen. Via het deksel kun je de ontwikkeling volgen. Door gebrek aan licht worden de stengels en bladeren mooi bleek van kleur. Ze kunnen in de winter bladverliezende planten ook goed beschermen tegen strenge vorst.
Het terras en balkon in de winterPlanten in potten zijn kwetsbaarder dan planten in de volle grond. Logisch, want een wortelkluit heeft in de volle grond meer bescherming dan achter de dunne wand van een pot. Een goed voorbeeld is buxus in pot. In de volle grond heeft u in de winter geen omkijken naar dit heestertje. In potten kunt u ze gedurende een periode met strenge vorst maar beter wat bescherming bieden. Tijdelijk naar de schuur verhuizen is een oplossing. Maar de pot inpakken met noppenfolie kan ook. Vaste planten die in potten staan, kunt u bij strenge vorst als extra bescherming dicht bij elkaar schuiven en er een rietmat omheen plaatsen.
Keizerskroon / kievitsbloem Fritillaria, beter bekend onder de namen keizerskroon en kievitsbloem, is een zeer divers ogend bolgewas. De bloei met de hangende kopjes in spectaculaire kleuren is heel bijzonder en vaak verrassend vroeg in het voorjaar.
Fritillaria-weetjes
- Bolgewas dat hoort tot de lelieachtigen. Vormt van prachtige hangende, kleine tere klokjes (kievitsbloem), tot grote trompetvormige klokken (keizerskroon).
- Heeft goeddoorlatende en humusrijke grond nodig. Geef geen verse stalmest maar gedroogde mest met kalitoevoeging.
- Plant de hoge Fritillaria’s diep (15-20 cm), de lage soorten op 10 cm plantdiepte. Zo staan ze goed stevig.
- Kenmerkend voor de paarse Fritillaria meleagris is het aparte blokvormige patroontje of spikkels op ieder bloemblaadje.
- De keizerskroon verlangt een warme standplaats; het kievitseitje doet het beter in de halfschaduw en is ook heel geschikt als onderbeplanting.
- Vermeerderen doet de plant zelf; de kleinere soorten zaaien zich makkelijk uit en bloeien alweer na 4 jaar. De grootbolligen kunt u laten verwilderen, door de jonge bolletjes van de grote bol af te halen en ze in juli op een nieuwe plek te planten.
- De knol van de keizerskroon heeft een sterke geur die mollen en woelratten op afstand houdt. Heel effectief werkt die geur overigens niet, want na een vlucht naar de buurtuin, komen de mollen het jaar daarop al weer terug.....
Als u in september-oktober de bolletjes in de grond stopt, geniet u het komend voorjaar van die lieve klokjes van de kievitsbloem in uw tuin. De kleinbloemige soorten kunt u laten verwilderen en passen ook prima in een rotstuin. Echt volle zon stelt deze plant niet op prijs. De kievitsbloem vermeerdert zich spontaan in vruchtbare, vochtige grond. De andere soorten hebben een goede afwatering nodig.
Keizerlijke uitstralingFritillaria imperalis is een van de oudste cultuurgewassen. De plant komt voor van Turkije tot in de Himalaya. De keizerskroon is nog steeds populair vanwege z’n markante verschijning; een hogere plant (80-100 cm) met oranje, gele of rode hangende korte kelkbloemen met daarop een kroon van schutbladeren. In de border is hij al snel te hoog, maar als achtergrond van lage planten is het effect heel verrassend.
Jarenlang plezierDe grote bol (die in het midden hol is) wortelt gemakkelijk. Laat de bollen niet uitdrogen en plant ze direct na aankoop in humusrijke grond. Stop de bollen zo vroeg mogelijk in de grond, liefst al in september/oktober. Laat de bol na de bloei gewoon in de grond zitten, ze vermeerderen zich vlot en u kunt jaren plezier hebben van de plant. Markeer wel de plek van de bollen. Zo blijven ze onbeschadigd als u in de loop van het jaar verder tuiniert.
In een diepe pot (minimaal 40 cm) is de keizerskroon ook goed te kweken: zet minimaal 3 bollen in een pot met een middellijn van 50 cm. Leg onderin een laag kleikorrels voor een goede drainage. Bewaar Fritillaria’s in potten vorstvrij, maar haal ze niet naar binnen. Met een strodek en een rietmatje overleven ze een strenge winter. Geef ze op het terras of patio een plekje in de halfschaduw en begieter ze regelmatig, vooral tijdens de groei. In een pot, maar ook in de volle grond hebben ze mest en extra kali nodig.
Prachtige tintenFritillaria’s zijn in verschillende tinten te koop, van zachtrood en bruinoranje tot donkerpurper. Fritillaria imperalis ‘Rubra’ is rood, ‘Lutea’ geel en ‘Premier’ is oranjekleurig. De kievitsbloemen verschijnen in wit, purper of tussentinten hiervan. Er zijn zeker 125 wildvormen, waarvan er vele gecultiveerd worden. De bijzondere exemplaren (zoals Fr. Michailovskyi met zijn geel gerande rode klokjes) zijn vaak planten voor liefhebbers en wat moeilijker verkrijgbaar. Ze zijn winterhard, maar echt zekerheid heeft u met een beschermend winterdek van vaste planten. Alleen tijdens strenge winters brengt u blad of stro aan.
|
|
|
|
|
|
|
|
|